Praktijkvoorbeeld 1: CAO vs. Burgerlijk Wetboek
1. De Vraag (Input)
"Waar wijkt de cao af van het burgerlijk wetboek en waarom is dit toegestaan?"
2. Het Antwoord (Volledige Output)
De CAO Gemeenten wijkt op verschillende punten af van het Burgerlijk Wetboek (BW). Deze afwijkingen zijn toegestaan omdat de wetgever in veel gevallen de mogelijkheid biedt om via een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) afwijkende afspraken te maken, vaak ter bescherming of ten gunste van de werknemer, of om specifieke sectorale behoeften te adresseren.
Hieronder de belangrijkste afwijkingen:
1. De Hoofdregel De CAO Gemeenten bevat bepalingen die afwijken van het Burgerlijk Wetboek, vooral op het gebied van de aard van de arbeidsovereenkomst, ontslagrecht en sociale zekerheid. Deze afwijkingen zijn mogelijk omdat het arbeidsrecht deels semi-dwingend recht is, wat betekent dat er via een CAO van bepaalde wettelijke bepalingen mag worden afgeweken.
2. Aanvullende Vragen & Nuance Niet van toepassing, de vraag is direct beantwoord.
3. Bron (letterlijk citaat)
Afwijking 1: Werkervaringsplaats en Stageovereenkomst zijn geen arbeidsovereenkomst
Artikel: Artikel 2.8 lid 1 en Artikel 2.9 lid 1.
Citaat: "De werkervaringsovereenkomst is geen arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 BW." en "De stageovereenkomst is geen arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 BW."
Waarom toegestaan: De reden voor deze afwijking is dat bij een werkervaringsplaats en een stageovereenkomst het leerproces van de deelnemer centraal staat, en niet het verrichten van arbeid in dienst van de werkgever. Dit onderscheid is cruciaal voor de aard van de overeenkomst.
Afwijking 2: Geen recht op transitievergoeding bij Van werk naar werk-traject
Artikel: Artikel 9.2 lid 2.
Citaat: "De werknemer die aan het einde van het Van werk naar werk-traject wordt ontslagen op grond van artikel 7:669 lid 3, onder a BW heeft op grond van artikel 7:673b lid 1 BW geen recht op de transitievergoeding in artikel 7:673 BW. De werknemer heeft in de plaats van de transitievergoeding namelijk een Van werk naar werk-traject gehad."
Waarom toegestaan: Artikel 7:673b lid 1 BW staat expliciet toe dat bij CAO kan worden afgeweken van het recht op transitievergoeding, mits er een gelijkwaardige voorziening is getroffen. Het Van werk naar werk-traject wordt in de CAO als een dergelijke gelijkwaardige voorziening beschouwd, gericht op het beperken van werkloosheid.
Afwijking 3: CAO Ontslagcommissie in plaats van UWV
Artikel: Artikel 9.15 lid 3 en 4.
Citaat: "De Cao Ontslagcommissie is tot 1 januari 2027 bevoegd om in de plaats van het UWV aan de werkgever toestemming te geven om de arbeidsovereenkomst op te zeggen op grond van artikel 7:669 lid 3, onder a BW." en "De werkgever die de arbeidsovereenkomst met een werknemer op grond van artikel 7:669 lid 3, onder a BW wil opzeggen, vraagt daarvoor uiterlijk 31 augustus 2026 toestemming aan de Cao Ontslagcommissie. Met ingang van 1 september 2026 vraagt de werkgever daarvoor toestemming bij het UWV."
Waarom toegestaan: Artikel 7:671a lid 2 BW biedt de mogelijkheid om bij CAO een onafhankelijke ontslagcommissie in te stellen die in de plaats treedt van het UWV voor de toetsing van ontslagverzoeken wegens bedrijfseconomische redenen.
Afwijking 4: Ketenregeling niet van toepassing voor specifieke educatieve arbeidsovereenkomsten (Gemeente Rotterdam)
Artikel: Bijlage 7, Artikel 2, lid 13.
Citaat: "De ketenregeling, als bedoeld in artikel 7:668a BW, is niet van toepassing op arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd die de gemeente Rotterdam uitsluitend of overwegend omwille van de educatie van de werknemer is aangegaan, als bedoeld in artikel 7:668a, negende lid, BW, in verband met een: a leerwerktraject binnen het Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs (VMBO); b medische vervolgopleiding Maatschappij & Gezondheid; c academische vervolgopleiding van MSc onderzoekers, uitmondend in een wetenschappelijke promotie. d Aanstellingen in verband met een duale leerweg binnen het hoger beroepsonderwijs (HBO)."
Waarom toegestaan: Artikel 7:668